Trening Zastępowania Agresji to program wielostronnej interwencji , skierowanej na zmianę zachowań agresywnych. Opracowany został przez Arnolda Goldsteina i współpracowników na uniwersytecie amerykańskim jako ART – Aggression Replacement Training. TZA jest adaptacją programu ART do warunków polskich. Program od lat stosowany jest z powodzeniem w wielu krajach.

Program oddziałuje na trzy komponenty: aspekt behawioralny (trening umiejętności społecznych), aspekt emocjonalny (trening kontroli złości) oraz aspekt poznawczy (trening wnioskowania moralnego).

TZA bazuje na podejściu ujmującym agresję jako zachowanie wyuczone poprzez obserwację, naśladowanie, bezpośrednie doświadczenia i powtarzanie. Program stanowi metodę likwidowania tych zachowań, ucząc nowych.

Trening Umiejętności Społecznych obejmuje grupę 50 umiejętności. Podstawowe umiejętności trenowane z uczniem agresywnym to: Rozumienie czyichś uczuć, Radzenie sobie z czyimś gniewem, Wyrażanie sympatii (miłości), Pomaganie innym, Unikanie bójek, Skarżenie się, Reakcja na niepowodzenia, Radzenie sobie z oskarżeniem, Przygotowanie do trudnej rozmowy, Radzenie sobie z presją grupy.

Zmiana zachowań agresywnych na zachowania społecznie pożądane odbywa się poprzez cztery procedury:

  • modelowanie
  • odgrywanie ról
  • informacje zwrotne
  • generalizację i transfer, czyli przeniesienie ćwiczonych umiejętności do praktyki życia codziennego.

 

Uczestnicy Treningu Kontroli Złości uczą się:

  • identyfikować czynniki wyzwalające złość
  • identyfikować sygnały złości
  • stosować techniki zmniejszające złość
  • używać monitów (dialogu wewnętrznego)
  • stosować samoocenę.

 

Trening Wnioskowania Moralnego opiera się na dyskusji nad bliskimi doświadczeniu uczestników dylematami moralnymi. Poprzedzony jest on ćwiczeniem odkrywającym wartości uczestników.

 

TZA dla najmłodszych

Wiek przedszkolny jest okresem, w którym intensywnie rozwijają się u dzieci umiejętności społeczne, językowe i poznawcze. Jednak narastające wymagania otoczenia mogą wywołać u maluchów gniew, lęk i frustrację, które utrudnią im funkcjonowanie w grupie rówieśniczej.

Kształtowanie umiejętności prospołecznych u małych dzieci jest metodą uczenia umiejętności. Pokazuje ona dzieciom, jak mogą właściwie zachować się w sytuacjach dla nich trudnych.

 

Z metody uczenia się umiejętności prospołecznych korzyści odnoszą dzieci:

  • wycofujące się lub agresywne,
  • rozwijające się normalnie, ale przejawiające okresowy deficyt umiejętności i zachowań prospołecznych,
  • mające zaburzenia uczenia się, komunikacji, zachowania lub inne.

Metoda kształtowania umiejętności prospołecznych małych dzieci bazuje na założeniach Treningu Zastępowania Agresji (Aggression Replacement Training, ART) z sukcesem stosowanego w wielu krajach. Od momentu powstania ART jest metodą systematycznie modyfikowaną i udoskonalaną.

 

Literatura

1. Goldstein, A.P., Glick, B., Gibbs. J.C. (2004). ART - Program Zastępowania Agresji, Instytut Amity, Warszawa.

2. Morawska, E., Morawski, J. (2006). Trening Zastępowania Agresji, Psychologia w Szkole, Nr 9, 10, 11, 12.