OKRES PRZYGOTOWAWCZY

Życie płodowe
W tym czasie u mającego przyjść na świat dziecka wykształcają się narządy mowne i rozpoczyna się już ich funkcjonowanie. Ten okres jest ogromnie ważny dla prawidłowej wymowy dziecka, a później dorosłego człowieka. Już w tym czasie bowiem mogą wystąpić zaburzenia związane z kształtowaniem się narządów, rozwojem funkcji oraz rozwojem zmysłów.
 

OKRES MELODII

  • od urodzenia do 6 miesięcy
  • dziecko komunikuje się z otoczeniem wyłącznie za pomocą krzyku,
  • około 2-3 miesiąca pojawia się głużenie - odruch bezwarunkowy, powstają dźwięki zbliżone do samogłosek i spółgłosek, występuje u wszystkich dzieci, także głuchych i niedosłyszących. U dzieci głuchych zanika i nie przechodzi w kolejny etap, czyli gaworzenie.
  • 6 miesięcy gaworzenie – odruch warunkowy, czyli zależny od woli dziecka, dziecko wymawia prawie wszystkie samogłoski, niektóre spółgłoski
  • 7 - 9 miesięcy dziecko powtarza sylaby, rozróżnia, kiedy mówimy przyjaźnie, a kiedy się złościmy.
  • 12 miesięcy dziecko kojarzy osoby z określającymi je słowami („mama”, „babcia/baba”, „tata”).

Rozmawiaj często z dzieckiem. Mów prostym językiem, używaj łatwych do powtórzenia wyrazów dźwiękonaśladowczych (kura „ko-ko”, pies „hau-hau”, krowa „muu-muu”). Czytaj książeczki i opowiadaj, co widać na obrazkach. Śpiewaj, nawet jeśli twierdzisz, że nie jesteś w tym dobry.
 

OKRES WYRAZU

  • od 1 do 2 roku życia
  • dziecko wypowiada pierwsze wyrazy,
  • rozumie znacznie więcej niż jest samo w stanie powiedzieć.
  • 18-24 miesięcy dziecko zaczyna mówić prostymi zdaniami, z czasem używa coraz większej liczby słów.

OKRES ZDANIA

  • od 2 do 3 roku życia
  • rozkwit mowy – początkowo dziecko buduje proste zdania dwu i trzy wyrazowe, później dłuższe - cztero, pięcio wyrazowe. Początkowo są to tylko zdania twierdzące, później pytające i rozkazujące.
  • dziecko nie umie wypowiedzieć wszystkich głosek, w związku z czym głoski dla niego trudne zastępuje głoskami łatwiejszymi.

OKRES SWOISTEJ MOWY DZIECKA

  • 3-latek powinien wymawiać: wszystkie samogłoski, spółgłoski: m, n, b, p, f, w, k, ,g, ch, l, j, ł, t, d, n, ś, ź, ć, dź, ń, zaczynają się pojawiać: s, z, c, dz., czasami nosowe samogłoski: ą, ę.
  • 4-latek: zadaje mnóstwo pytań, utrwalają się głoski s, z ,c, dz - nie powinny być zamieniane na miękkie odpowiedniki ś, ź, ć, dź, głoski sz, ż, cz, dż mogą być wymawiane jak s, z, c, dz, pojawia się głoska r, ale jej brak nie jest powodem do niepokoju.
  • 5-latek: powinien wymawiać głoski sz, ż, cz, dż, mowa zrozumiała dla otoczenia, wypowiedzi zbudowane wielozdaniowo, chętnie poprawia innych i samego siebie.
  • 6-latek: prawidłowo wymawia wszystkie głoski, także te najtrudniejsze, czyli sz, ż, cz, dż oraz r, potrafi określić kierunek i położenie przedmiotu/do przodu, do tyłu, pomiędzy, obok, za, pod, wewnątrz itp./, potrafi wyklaskiwać sylaby w wyrazie, potrafi wyróżnić pierwszą głoskę w wyrazie /np. powiedz co zaczyna się na głoskę b/.
  • 7-latek: prawidłowo wymawia wszystkie głoski i ma opanowaną prawidłową technikę mówienia.

PAMIĘTAJ:

Każde dziecko rozwija się w swoim indywidualnym tempie. Dotyczy to także mowy. Niewielkie opóźnienia nie powinny być powodem do niepokoju. Opóźnienia w pojawianiu się poszczególnych głosek nie powinny jednak przekraczać 6 miesięcy. Jeśli któryś z opisanych powyżej etapów znacznie opóźnia się u Twojego dziecka, skonsultuj się ze specjalistą.